Ca khúcVăn hoá đại chúng

Thái Hiền – Tiếng hát bay lên từ dải ngân hà

Vào những năm 1971, 1972, nhạc sĩ Phạm Duy có soạn một lô Bé Ca và một lô Nữ Ca cho cô trưởng nữ Thái Hiền của mình hát. Ở loạt Bé Ca, Thái Hiền một khi hát bài “Ông Trăng Xuống Chơi” là nổi tiếng ngay. Thuở đó, Thái Hiền chỉ là cô gái mới đến ngưỡng của tuổi hoa niên, tiếng mỏng và bén ngót như lưỡi dao cạo thuộc loại Gilette nên hơi chói tai một chút, nhưng cô ngân nga rựa ràng, cách diễn tả rộn ràng liến thoắng như dòng nước reo vui khi trườn lên lớp đá lổn ngổn của lòng khe sâu. Sau đó, giọng cô bớt mỏng, bớt sắc khi cô hát loại Nữ Ca như các bài “Tuổi Hồng”, “Tuổi Mộng Mơ”, “Tuổi Thần Tiên”. Ngôi sao ca nhạc bắt đầu xuất hiện trên vòm trời ca nhạc miền Nam Việt Nam, trong khi đó làn sóng đỏ lăm le tràn ngập miền Nam.

Vào đầu năm 1974, Julie tách rời ban Dreamers để sang Pháp du lịch thì Thái Hiền thay thế Julie. Tôi tự hỏi khán thính giả đã từng thích giọng khàn đặc của Julie liệu có thể thích được giọng hát lảnh lót và bén ngót của Thái Hiền không?

Khán thính giả ở hải ngoại trong thời gian Thái Thanh chưa rời khỏi Việt Nam tưởng rằng không có Thái Thanh, nhạc Phạm Duy sẽ không có ai diễn tả đạt tình đạt ý của anh. Giọng Mai Hương tuy giống giọng Thái Thanh 75%, nhưng mỏng mảnh lu mờ quá. Còn Thái Hằng thì mất giọng từ lâu, ngay khi còn ở trong nước. Khánh Ngọc thì giải nghệ vào giữa thập niên 60. Những nữ ca sĩ hát giống Thái Thanh chẳng còn ai nữa để thay thế chị hát nhạc phẩm của Phạm Duy. Họ lầm to. Thái Hiền vừa khi trưởng thành có thể hát nhạc Phạm Duy đạt tình đạt ý tuy không bằng Thái Thanh, nhưng vẫn đạt một tám một mười so với Thái Thanh. Tuy nhiên cô không hát theo lối nhấn từng chữ theo lối chầu văn như Thái Thanh, cô hát theo phong thái khác, lối diễn tả khác.

Giọng hát Thái Hiền ở khoảng giữa giọng bán kim và giọng kim, có lẽ gần giọng kim hơn. Khi hát ở chỗ khá cao, giọng cô oanh liệt và vạm vỡ làm người nghe sướng lỗ tai biết bao. Khi lên chỗ cao, lọt ra ngoài âm vực giọng hát, cô không chuyền qua giọng mái bao giờ dù giọng có hơi gắt đi nữa; luôn luôn cô giữ cho giọng căng phồng sinh lực và nguyên vẹn âm lượng. Thái Hiền hát ở chổ hơi trầm là giọng bị sa lầy, trở nên hơi mỏng và hơi nghẹt. Cho nên cô thua Thái Thanh ở chổ xuống trầm vì giọng Thái Thanh là giọng bán kim trùm qua bán trầm. Nhưng khi lên cao, cô bỏ xa Thái Thanh ở chổ làm cho người sành điệu thỏa mãn vì cô dám hét lớn chớ không nhốt sâu giọng vào sâu cuống họng như Thái Thanh. Chuỗi ngân của cô không gợn nhỏ như chuỗi ngân của Thái Thanh, nhưng nó vẫn khít khao, đều đặn và kéo dài một cách khéo léo tuyệt vời!

Thái Hiền không hề làm điệu khi hát. Nhưng cô không để giọng hát của mình trơn nhẵn và vô hồn. Cô cũng biết đưa một chút tình cảm vào giọng hát của mình. Tự bản chất, tiếng hát đó đã sáng đẹp như hòn ngọc khuê, cho nên cô cần gì làm điệu để cho giọng hát mình bị ô uế bởi những tình cảm sướt mướt bệnh hoạn. Khi nghe cô hát, khán thính giả có cảm tưởng tiếng hát của cô như chuyển cánh hoàng hạc đưa họ lên trên dãi Ngân Hà nạm đầy sao lóng lánh. Tiếng hát đó gây những âm vang sắc sảo mà không chua, không eo éo, trái lại nó réo rắt, vang vang những âm vọng dội sâu vào cõi thưởng ngoạn và nội giới của những kẻ sành điệu ấy.

Khi nghe Thái Hiền diễn tả nhạc phẫm “Hẹn Hò” của Phạm Duy, chúng ta có thể liên tưởng đến cuộc tình đẫm lệ giữa Chức Nữ và Ngưu Lang. Ý tình của bài hát này cùng với giọng hát nảo nuột của Thái Hiền làm cho người nghe nhớ tới thiên lệ sử lồng trong câu chuyện thần thoại kia. Tiếng hát của cô càng lên cao như càng nổi bật tình châu ý ngọc của những trái tim nhạy cảm yêu đương cũng như màn đêm càng đen mun càng trổ rạng muôn vàn vì sao lấp lánh kết từng cụm, từng đám, từng nạm lên dải lụa trời mỏng như the giắt cong theo vòm trời hình lòng chảo. Và hơn bao giờ hết, chính trong lúc đó tiếng hát Thái Hiền dội những âm vang tê điếng, làm banh gan xé ruột người nghe như con dao lá liễu bén ngót. Càng lên cao lồng lộng, tiếng hát cô càng khơi những vết thương trong tim há thêm miệng rộng, như không có cơ hội nào lành lặn được. Không bao giờ Thái Hiền vặn vẹo giọng hát hoặc rên rỉ sướt mướt giọng hát; thế mà tiếng hát cô khi lên cao vút làm hiển lộ cái bản chất thảm thiết ray rứt của nó một cách kỳ lạ!

Giọng Thái Hiền lúc nào cũng véo von lảnh lót như bay lên trời và tỏa sáng trong bầu không gian lồng lộng. Ở bài “Đêm Xuân”, cô biết bào mỏng giọng hát ở một vài chổ nên tiếng hát càng âu yếm, càng trữ tình hơn. Giờ đây, cô là một bạc mệnh phụ trong ca trường nhạc giới cùng hàng ngũ Hải Lý, Khánh Hà, Thanh Lan….

Hồ Trường An

Trích từ Chương 43 của Chân Dung Những Tiếng Hát, Hồ Trường An, nxb Tân Văn, Tokyo, 2000.


THÁI HIỀN – TIẾNG HÁT ẤP Ủ NHỮNG MỘNG LÀNH
HUYVESPA

Người ta lắng nghe Thái Hiền vì cô không hẳn đang trình diễn mà là đang kể chuyện, kể giản đơn nhưng tinh tế, không kiểu cách mà là những thấm đẫm chân thành. Giọng Thái hiền là một giọng lạnh, (dường như) là một xa cách với những gì xung quanh – khi cô hát – nhưng lại ấm nồng như thỏi than dễ dàng hồng lên ánh lửa của yêu thương, của miên viễn ngọt ngào kí ức trong lòng những tâm hồn hoang vắng.

Một buổi trưa ngày tháng hạ …mênh mông buồn hay một buổi sáng vừa thức giấc …là tàn đông; nghe giọng hát nhẹ bâng; thấy đời sao thêm tuơi sáng dù hầu hết nững tâm tình trong từng bản nhạc từ giọng ca Thái Hiền đều là những tự sự buồn. Lạ thay!

“Giọng hát này có thể trầm như tiếng núi, hay trong như tiếng suối, nhưng tựu trung kết thúc một bài hát, nó mang đến bằng sự chan hòa cho vẻ đẹp tâm hồn của người nghe”.(Đỗ)

Thái Hiền hát ít và cũng ít xuất hiện trước công chúng, cô chỉ hát khi thích (có lẽ thế), nhờ vậy, (theo suy nghĩ của tôi), bài hát nào đến từ cô, đều ở lại trong lòng công chúng lâu…rất lâu…

Tiếng hát như ru, như vỗ về những vết thương lòng, như chia sẻ, như bày tỏ, như khâu vá vết cắt của tình yêu, xoa dịu những dư vị chua chát của một kiếp người, hay một cuộc tình…

Sẽ có lần bạn thấy là một ân sủng đời, nếu trong một thoáng phút giây nào đó, tiếng hát như cơn mưa rơi nhẹ nhàng và rồi phủ khắp thân thể, làm chúng ta bàng hoàng và khuất lấp như đi trong một cơn mơ…Cái bâng khuâng, thổn thức ấy khó tả lắm. Nó vừa nhẹ nhàng và mát lạnh như một cơn gió, nhưng cũng đủ ấm nồng và tràn trề xúc cảm của một cái ôm chầm.

Dường như thời gian dừng lại…nơi tiếng ca Thái Hiền bắt đầu…

Hãy cứ nhẹ nhàng, cứ tự nhiên, cứ khoan thai…mới là lúc…đến với tiếng hát như pha lê của Thái Hiền, thứ pha lê của muôn vàn nhưng tinh thể yêu thương, lân tinh hạnh phúc – hạnh phúc như trong cực cùng của “đôi ta mất hết chỉ còn nhau”…và cả những mảnh vỡ bẽ bàng, những vết xước câm nín của một “nỗi buồn dâng hiến”…

Với tiếng hát Thái Hiền, chúng ta biết hạnh phúc là có thật. Cái hạnh phúc không chỉ của những êm đềm thưở đầu, những lưu luyến ngày xưa, những ngọt ngào xa vắng…mà còn hạnh phúc vì được nếm trải những mất mát, những vụt tan, những bất toại…trong đời sống.

Có gì đó nghèn nghẹn và thổn thức trong giọng ca của cô…Khi tiếng hát ấy cất lên…Thì xung quanh..dường như..đang “chìm vào muôn thưở”…nhìn hình bóng của kỉ niệm, của nụ cười, của nước mắt…bủa vây và làm xao xác không gian, chìm lấp chúng ta ở đó – “ở chỗ nhân gian không thể hiểu”, ở chỗ “không gian đụng thời gian”…Và tôi tin chắc, chỉ có Thái Hiền mới có thể dẫn dìu thính giả vào mê cung huyền bí đó…

Như một kẻ du hành đơn độc băng ngang qua vùng sa mạc, tiếng hát Thái Hiền cũng lẻ loi như thế… Cô hát cho mọi người, cô hát cho cuộc tình… Cô hát cho kỉ niệm, cô hát cho những nguyên sơ ban đầu… Để rồi, cô chọn cho mình một góc khuất trong cuộc đời xôn xao này.

Cô đã đến với chúng ta bằng giọng ca ấp ủ những mộng lành…và cũng đã lui vào bóng tối…cũng từ chính những cơn mơ kỉ niệm ấy…Hay, cô chính là hiện thân của một giấc mộng – một cơn mộng đẹp!

Giọng hát đẹp hiền, đẹp & hiền…. như tên gọi.

“Xin đi lại từ đầu, chưa đi vội về sau”

Và, nếu giọng hát ấy là là 1 tín ngưỡng, tôi nguyện làm một tín đồ trung thành.

Fox Spirit
FOXSPIRIT là website cung cấp các bài viết về lối sống mà trong đó tình yêu và sự tận hưởng đóng vai trò quan trọng nhất.
Share:

Leave a reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *